پیشنهادهایی برای نخبگی تراز انقلاب

 

حرکت علمی کشور از دهه 80 تاکنون شتاب بیشتری به خود گرفته و بدون تردید یکی از عوامل این شتاب را می‌توان در توصیه‌ها و امیدآفرینی و البته پیگیری‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی جست‌وجو کرد که در یکی از سخنرانی‌هایشان در جمع جوانان نخبه فرمودند: «در دفاع از جامعه نخبگان و از حرکت علمی کشور، تا نفس دارم ذره‌ای کوتاه نخواهم آمد و می‌دانم که این حرکت، حرکت بابرکتی است.»
دیدار با نخبگان جوان یکی از دیدارهای حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در طول سال‌های اخیر بوده که همه‌ساله در موسم مهرماه برگزار می‌شود تا جوانان نخبه ایرانی بدون واسطه نقطه‌نظرات، گلایه‌ها و پیشنهادهای خود را در فضایی صمیمانه پیرامون مسائل و مشکلات فعالیت‌های علمی- پژوهشی با رهبر معظم انقلاب درمیان گذارند و از دیدگاه ایشان نسبت به مسائل گوناگون مطلع شوند. به نقل از روزنامه فرهیختگان، ارزیابی و نگاهی گذرا به دیدارهای رهبری با نخبگان نشان می‌دهد بیانات ایشان حول چند محور اصلی می‌گردد؛ ارزیابی وضعیت علمی کشور و بررسی عملکرد بنیاد نخبگان و ماموریت‌های این نهاد جزء ثابتی در همه دیدارها بوده است. گاهی اوقات هم با توجه به شرایط روز و مسائل روز کشور به‌ویژه اتفاقات و تحولات سیاسی پایشان به این دیدار باز می‌شود. محور دیگر بیانات رهبر انقلاب به بیان توصیه‌های مختلف خطاب به نخبگان علمی کشور اختصاص دارد که در گزارش امروز «فرهیختگان» به بازخوانی آنها پرداخته‌ایم. توجه و مشارکت نخبگان در مسائل اصلی کشور و کمک به بهبود وضعیت و حل مشکلات جامعه یکی از پرتکرارترین و مهم‌ترین خواسته‌هایی است که در سخنرانی‌های رهبر انقلاب در 10دیدار اخیر با دانشمندان جوان ایرانی به چشم می‌خورد.

نخبگان همه امکاناتشان را برای پیشرفت کشور به‌کار بگیرند
معنای این تعامل دوجانبه، از ناحیه نخبگان این است که همه امکانات خودشان را برای پیشرفت کشور به‌کار بگیرند. البته گاهی به‌صورت شخصی می‌توانند این کار را انجام بدهند، گاهی هم باید مجموعه دولتی‌ها کمک کنند؛ نقش نخبه بنابراین این است که کشور خود را پیش ببرد؛ امکان خود و استعداد و ظرفیت خود را در خدمت کشورش بگذارد. نقش دستگاه حکومتی و نظام مدیریتی کشور هم این است که خدمات بدهد، موانع را برطرف کند، نگذارد که نخبه از نقش‌آفرینی عقب بماند که اگر نخبه ما از نقش‌آفرینی عقب ماند، کشور عقب خواهد ماند. نخبه باید تحرک داشته باشد، باید پیشرفت کند، و الا صرف نخبه بودن کافی نیست؛ نخبه متحرک، نخبه پیش‌رونده و نخبه فعال برای کشور یک ثروت عظیم است.(۱۳۹۷)
اینکه شما اینجا بنشینید کار علمی و تحقیقاتی بکنید برای نیازی که فلان دستگاه علمی دنیا یا فناوری دنیا پیدا کرده و با قیمت ارزان این را از شما می‌گیرد، این هنر نیست؛ باید نگاه کنید ببینید نیاز داخلی چیست، این کار تحقیقاتی شما - به‌خصوص در مقطع دکتری و مقاطع بالا - به درد کجای کشور می‌خورد، کدام خلأ را در داخل کشور پر می‌کند. (۱۳۹۲)
افتخار خدمت به کشور از راه علم را شماها خیلی قدر بدانید. خدمت به کشور از راه‌های مختلفی ممکن است؛ یکی از بهترین راه‌هایش خدمت به کشور از راه علم است... اگر چنانچه این تحصیل را، این تلاش علمی را، این سعی برای به دست آوردن رتبه‌های نخبگی را، برای خدمت به مردم و برای خدمت به کشور و برای سربلندی نظام اسلامی انجام بدهید، بلاشک یکی از حسنات شما خواهد بود.(۱۳۸۷)

نخبگی به شما مسئولیت می‌دهد
بار سنگینی بر دوش شما نخبه‌ها است. استعداد شما و نخبگی شما به شما مسئولیت می‌دهد؛ البته این مسئولیت مثل همه مسئولیت‌ها، مایه شرف و افتخار و عزت دنیا و آخرت است؛ هم در دنیا، هم در آخرت ان‌شاءالله سربلند خواهید بود. بدانید! یکی از کارهای دشمن، آرمان‌زدایی است، هویت‌زدایی است؛ این یکی از کارها است؛ متوجه این نقطه تهاجم دشمن باشید. (۱۳۹۷)

از خودتان مراقبت کنید
نخبگان عزیز خودشان از خودشان مراقبت کنند؛ از خودتان مراقبت کنید. یکی از عزیزان اشاره کردند که جنگ است و در جنگ، هم شهید داریم، هم جانباز داریم. راست می‌گویند؛ جنگ است. از ترور جسمی خطرناک‌تر، ترور مغزی و فکری است. گاهی دانشمندان ما را ترور کردند، شهیدشان کردند ــ دیدید دیگر ــ اما از آن بدتر و تلخ‌تر این است که دانشمند ما را اسیر کنند؛ دانشمند ما اسیر نباید بشود. این‌هم در درجه اول به عهده خود نخبه است و خود نخبه باید مراقبت کند از خودش.(۱۳۹۶) علم مصونیت می‌آورد، اقتدار می‌آورد. مراقب باشید تو دانشگاه شما، تو کلاس شما، تو مرکز تحقیقات شما، تو کار پژوهشی شما، اختلال ایجاد نکنند. اگر دیدید دستی دارد اختلال ایجاد می‌کند، به آن دست بدبین بشوید. اقتدار شما را، آینده شما را هدف گرفته‌اند.(۱۳۸۸)

مسیر کشور را به مسیر درست برگردانید
شما وظیفه الهی و وظیفه وجدانی را فراموش نکنید؛ هرچه می‌توانید تلاش کنید و تلاش‌تان نافع خواهد بود؛ یعنی شما می‌توانید مسیر کشور را اگر چنانچه غلط است، برگردانید به مسیر درست؛ آنجاهایی که اشکال دارد، آنجاها را می‌توانید برگردانید. خوشبختانه جهت‌گیری در کشور جهت‌گیری درستی است؛ البته اشکالات در گوشه‌وکنار فراوان وجود دارد، اما جهت‌گیری درست است؛ [لذا] می‌توانید اشکالات را برطرف کنید؛ می‌توانید کمک کنید که جهت‌گیری‌ها خراب نشود، عوض نشود، دچار انحراف نشود. این کاری است که شما جوان‌ها - جوان‌های دانشمند و عالم - می‌توانید بکنید. (۱۳۹۶)

هسته‌های نخبگانی در دانشگاه‌ها تشکیل دهید
درباره شکل‌گیری «هسته‌های نخبگانی» در داخل دانشگاه‌ها؛ این را من قبلا هم سفارش کرده‌ام که در داخل دانشگاه‌ها گاهی یک استاد، دو استاد، یک مجموعه جوان را دور خودشان جمع می‌کنند و یک هسته نخبگانی به وجود می‌آید؛ این می‌تواند تکثیر بشود، گسترش پیدا کند، خیلی چیز بابرکتی است؛ هیچ گزارشی به من نرسیده که چنین چیزی اتفاق افتاده. قبلا بنده این را پارسال و در جلسات مختلفی یکی دوبار تکرار کردم؛ این باید تحقق پیدا کند. این دیگر کار دستگاه دولتی و مانند اینها نیست؛ این کار خود مجموعه‌های دانشگاهی است. (۱۳۹۵)

در اردوهای جهادی شرکت کنید
یکی از چیزهایی [هم‌] که می‌تواند خیلی مفید باشد، برگزاری اردوهای جهادی برای نخبگان است. این اردوهای جهادی خیلی باارزش است؛ حضور بچه‌های نخبه در اینجاها اولا شما را با اوضاع کشورتان آشنا می‌کند، با قشرها آشنا می‌کند، شما را با وظایف سنگینی که برعهده همه ما هست آشنا می‌کند، شما را با کم‌کاری‌های ما در طول این سال‌های بعد از انقلاب آشنا می‌کند -یک جاهایی واقعا ما کم‌کاری داشتیم- و حرکت می‌دهد؛ این خون در رگ‌های انسان با حضور در یک‌چنین جاهایی جریان پیدا می‌کند.(۱۳۹۵) شما الان جوان هستید، نیرو دارید، حوصله دارید، وقت دارید، گرفتاری زیادی ندارید، از این فرصت استفاده کنید. یکی از فرصت‌ها هم همین اردوهای جهادی است؛ این اردوهای جهادی به‌مراتب بهتر از اردوهایی است که متاسفانه هنوز هم معمول است. (۱۳۹۴)

گفتمان‌سازی کنید
فکر شما و کاری که کردید و راه نویی که پیدا کردید، پیشنهادی که به نظرتان رسیده، تاثیرگذاری‌اش فقط این نیست که این فورا به دستگاه اجرایی منتقل بشود و فورا یک ترجمه عملیاتی بشود و اجرایی و عملیاتی شود؛ نه، این تنها تاثیر نیست. یکی از مهم‌ترین تاثیرات همین فکر کردن‌ها این است که شما فضاسازی می‌کنید، گفتمان‌سازی می‌کنید. در نتیجه، در یک فضای معتقد به یک مبنای فکری یا عملی، رئیس‌جمهور هم همان‌جور فکر می‌کند، وزیر هم همان‌جور فکر می‌کند، مدیرکل هم همان‌جور فکر می‌کند، کارکنان هم همه همان‌جور فکر می‌کنند؛ این خوب است و شما این کار را انجام می‌دهید. فکر کنید، بگویید، بنویسید، در مجامع خودتان منعکس کنید؛ آن کرسی‌های آزاداندیشی را که من صد بار - با کم و زیادش - تاکید کردم، راه بیندازید و اینها را هی آنجا بگویید؛ این می‌شود یک فضا. وقتی یک فضای گفتمانی به وجود آمد، همه در آن فضا فکر می‌کنند، همه در آن فضا جهت‌گیری پیدا می‌کنند، همه در آن فضا کار می‌کنند؛ این همان چیزی است که شما می‌خواهید.(۱۳۹۰)

لزوم توجه نخبگان به پژوهش
نخبه‌های ما بروند به سمت پژوهشگاه‌ها. البته نه اینکه رابطه‌شان با دانش و تعلیم و تعلم قطع شود، بلکه همچنانکه میل خود نخبگان هم همین است که سراغ پژوهش بروند، جذب این پژوهشگاه‌ها شوند و در آنجا کار پژوهشی انجام دهند. امکانات - همان‌طوری که قبلا عرض کردیم - در اختیارشان قرار بگیرد تا بتوانند پژوهش کنند؛ این همان چیزی است که یک نخبه را راضی می‌کند، قانع می‌کند؛ هم استعداد او را به جریان می‌اندازد و به فعلیت می‌رساند و احساس می‌کند می‌تواند کار کند، هم وسوسه‌هایی که در مورد عدم امکان کار در کشور می‌شود - که روزبه‌روز هم این وسوسه‌ها توسعه پیدا می‌کند - خنثی و بی‌اثر خواهد شد. (۱۳۸۹)

شکرگزار خداوند باشید
یک توصیه این است که نعمت استعداد خوب که شماها دارید، یک نعمت بزرگ است؛ مثل نعمت سلامتی، مثل خود نعمت حیات، که شکر لازم دارد. نعمت‌ها از خداست؛ باید این نعمت را شکر کنید. این توصیه را از من در ذهن‌تان داشته باشید. خیلی از نعمت‌ها را ما نمی‌شناسیم. وقتی به خلافش، به ضدش مبتلا شدیم، آن‌وقت آن را می‌شناسیم. (۱۳۸۸)

علم‌تان با تزکیه همراه باشد
اول، تزکیه است. تربیت دین، تربیت قرآن، تربیت اسلام این است. چرا اول تزکیه؟ برای اینکه اگر تزکیه نبود، علم منحرف می‌شود. علم یک ابزار است، یک سلاح است؛ این سلاح اگر در دست یک انسان بدطینت، بددل، خبیث و آدمکش قرار بگیرد، جز فاجعه چیز دیگری نمی‌آفریند؛ اما همین سلاح می‌تواند در دست انسان صالح، وسیله دفاع از انسان‌ها، دفاع از حقوق مردم و دفاع از خانواده باشد. این علم را بایستی آن وقتی در دست گرفت که با تزکیه همراه باشد. این توصیه من به شماست.(۱۳۸۹) حضور در اردوهای جهادی، تماس مستقیم با مردم، احساس مسئولیت پیدا می‌کنید. (۱۳۹۵) انسان وقتی خدمت کرد به‌طور مستقیم، خدمت در چشم انسان عزیز می‌شود؛ نقاط ضعف را پیدا می‌کنید.جامعه نخبگانى ما - دخترها، پسرها، جوان‌ها عموما؛ اساتید آنها - در سایه تقوا و پرهیزگاری و پاکدامنی و توجه به خدا توانایی‌هایشان مضاعف خواهد شد، توانایی‌هایشان مضاعف خواهد شد، پیشرفت‌هایشان آسان خواهد شد. (۱۳۹۲)

کار نخبگی را زیر پرچم عدالت‌خواهی انجام بدهید
فرد نخبه نباید در فضای تخصص خودش غرق بشود به‌طوری که از فضای پیرامونی، از فضای جامعه، از مردم غفلت پیدا بکند؛ این نباید اتفاق بیفتد. نخبه نباید مسائل انسانها را فراموش کند؛ مسائل عمده و مهم ملتش را، استقلال را، عدالت را، پیشرفت را، مسائل عمده‌ی آسیب‌های اجتماعی را نباید فراموش کرد.
نخبه نباید صرفا به دانشی که در آن نخبه است بپردازد. اگر چنانچه شما کار نخبگی را زیر پرچم عدالت‌خواهی انجام بدهید، ارزشش مضاعف می‌شود؛ زیر پرچم استقلال ملی و هویت ملی انجام بدهید ارزشش مضاعف می‌شود؛ یک جنگ تحمیلی اقتصادی و سیاسی و امنیّتی علیه ما در جریان است؛ شما نمی‌توانید در این جنگ بی‌تفاوت باشید؛ نمی‌توانید. (۱۳۹۷)

نخبگان جوان در اقتصاد نقش‌آفرینی کنند
نخبه‌های جوان می‌توانند در اقتصاد دانش‌بنیان که درواقع ستون اصلی اقتصاد مقاومتی است، نقش ایفا کنند. چطور نقش ایفا کنند؟ خب، این طراحی لازم دارد. چه‌جور جوان‌های ما نقش ایفا کنند در اقتصاد مقاومتی؟ من جواب این سوال را از شما می‌خواهم، بنشینید طراحی کنید، منتظر نمانید که دیگران طراحی کنند. شما جوان‌های نخبه در یکی از اجتماعات خودتان موضوع را همین قرار بدهید: چگونگی نقش‌آفرینی نخبگان جوان در اقتصاد مقاومتی یا اقتصاد دانش‌بنیان. گروه‌هایی به‌وجود بیایند، گروه‌هایی تقسیم بشوند، کار کنند، فکر کنند، مطالعه کنند، با دست پر در این اجتماع شرکت کنند، راه بدهند، آن‌وقت بنیاد نخبگان از این طرحی که از درون خود نخبگان بیرون آمده، حمایت کند، پشتیبانی کند. (۱۳۹۴)

روى مفهوم نخبگى تعمق کنید
یکى از چیزهایى که جا دارد نخبگان کشور روى آن تعمق کنند و فکر کنند، اصل مقوله نخبگى و مفهوم نخبگى است. یک نگاه عالمانه و حکیمانه به اصل نخبگى بکنید. این نخبگى یعنى ترکیبى و مجموعه‌اى از استعداد شما و همت شما براى کار کردن و تلاش کردن و حوصله‌اى که به خرج دادید و پیگیری‌اى که کردید. همه اینها - هم آن استعداد، هم آن همت، هم آن حوصله – داده‌هاى خداوند متعال است به شما؛ این رزق الهى است.(۱۳۹۳)

پیوندهای سایت